REVIEW|| DE LAATSTE GETUIGE – FRANK KRAKE

39604028

 

 

Titel: De Laatste Getuige
Auteur: Frank Krake
Uitgever: Uitgeverij Achtbaan
Uitgegeven: 5 april 2018
Aantal pagina’s: 391 pag.
ISBN: 978 908 2476 415

 

 

De Laatste Getuige vertelt het levensverhaal van Wim Aloserij, hij overleefde drie concentratiekampen tijdens de tweede wereldoorlog en een van de grootste scheepsrampen aan het einde van die periode. Ik heb het boek mogen ontvangen van Frank Krake, de auteur, en ik ben bij ontvangst dan ook gelijk in het boek gedoken. Wat het boek misschien nog wel des te belangrijker maakt is het feit dat Wim op 2 mei 2018 is overlijden, midden in alle interviews en voordat hij op 4 mei tijdens de dodenherdenking kon spreken.

Het boek begint het verhaal van Wim direct bij het begin, namelijk in het Amsterdamse Kattenburg, een ‘eiland’ midden in de stad. Mocht je er nu eens willen gaan kijken, het is het gebied achter het Scheepsmuseum. Wim woonde op Kattenburg samen met zijn moeder, zus, broertje en stiefvader. Omdat stiefvader Hendrik niet een hele lieve man was, om het maar zacht uit te drukken, had Wim het thuis niet altijd even prettig.

Toen bekend werd dat de oorlog toch echt in aantocht was en jonge mannen naar Duitsland werden gehaald om daar te werken, kon ook Wim zich uiteindelijk niet langer verschuilen in de slagerij waar hij werkt. Hij werd naar Duitsland gebracht en daar aan het werk gezet. Na te zijn ontsnapt van daar en terug in Amsterdam is het uiteindelijk niet mogelijk om iets anders te doen dan onder te duiken. Daar duurt het een tijd voordat Wim wordt opgepakt tijdens een razzia en naar Kamp Amersfoort wordt gebracht.

Vanuit daar gaat het alleen maar bergafwaarts, vanuit Kamp Amersfoort gaat hij naar Neuengamme, dan naar Husum en na een tijd weer terug naar Neuengamme. Maar als de geallieerden oprukken in Noord-Duitsland wordt Neuengamme leeggehaald en alle gevangenen die nog resteren meegenomen naar het grote cruiseschip Cap Arcona, die qua grootte vergeleken kan worden met de Titanic.

Niet wetende dat er gevangenen uit de concentratiekampen op het schip zaten en in de veronderstelling dat de Nazis weg wilden vluchten op het schip wordt het schip gebombardeerd door de Britse RAF. Van de 7000 mensen aan boord, als ratten in de val, ontsnappen er maar enkele honderden, waaronder Wim.

Wat ik zo ontzettend bijzonder vind aan het verhaal van Wim, is hoe hij zo ontzettend veel geluk heeft, niet in het feit dat hij naar de kampen moest en dat hij bij een scheepsramp betrokken was, maar wel hoe hij zich overal uit weet te krijgen, hoe hij van de 7000 mensen op het schip maar een van de 300 was die het uiteindelijk overleven. Dat haalt niet weg dat het een verschrikkelijke periode moet zijn geweest. Wim geeft zelf aan nadat hij weer thuis in Amsterdam was dat hij nog regelmatig nachtmerries had, over honden en mannen die hem achterna zaten en waarbij hij menigmaal wakker werd gemaakt door zijn vrouw.

Ook vind ik het feit dat hij katholiek wordt opgevoed, maar na alle verschrikkingen van de oorlog zich laat omdopen tot Jehova’s Getuige. Omdat hij zoveel respect had voor de mannen in Neuengamme die ondanks alle verschrikkingen zo ontzettend dicht bij hun geloof bleven. Of zoals Wim het zelf beschrijft: “Al die politieke gevangen die tegen Hitler waren, stonden te spitten. Jehova’s weigerden te werken voor de Duitsers.”

Het verhaal van Wim is een verhaal dat me nog lang gaat bij blijven, niet alleen omdat er zo ontzettend veel in zijn leven is gebeurd, maar omdat hij er zo goed mee om lijkt te gaan. Na het lezen van het boek zag ik via de twitter van de auteur een bericht over dat onze lokale zender een stuk liet zien over Wim, verteld door Frank zelf. Je zag beelden over hoe Wim Neuengamme nog weer bezocht en hoe hij ook terugblikte op wat er daar allemaal was gebeurd. Een man van 94 jaar oud, die over die periode vertelt alsof het voor hem ook maar een verhaal is geweest, in plaats van dat het zijn leven was en hij die verschrikkingen allemaal heeft meegemaakt.

Ik was zo ontzettend onder de indruk van dit boek. Ik heb al vaker in recensies geschreven dat ik boeken die zich afspelen in de periode van de Tweede Wereldoorlog erg interessant vind. Deze is daar dan ook geen uitzondering op. Ik denk dat ik deze misschien nog wel een keer zo interessant vind omdat je compleet wordt meegesleept in het verhaal van Wim. Ik heb boek uitgelezen met tranen stromend over mijn wangen omdat ik ze niet meer binnen kon houden.
Mocht je je handen kunnen krijgen op een kopie van dit boek, lees het! Want het is zo’n verschrikkelijk belangrijk onderwerp en een periode in de geschiedenis van de wereld waarvan ik vind dat we die NOOIT mogen vergeten. Het enige wat mij nu nog rust is om te zeggen; Frank, ontzettend bedankt dat ik dit indrukwekkende boek heb mogen ontvangen van je. En Wim, ik hoop dat je je rust hebt gevonden, het ga je goed.

 

Advertenties

REVIEW || De Zwaluwman

30167869Gabriel Savit’s debuut roman “De Zwaluwman” brengt ons mee naar Polen in de Tweede Wereldoorlog. We beginnen in Krakau een van de grote steden in Polen waar we Anna Lania, de dochter van een Poolse professor. Professor Lania zoals hij wordt beschreven door Anna wordt opgepakt door Anna wanneer ze zeven jaar oud is. Ze blijft alleen achter, tot ze de Zwaluwman ontmoet. Hij is lang, mysterieus en heeft uitzonderlijke gaven. Ze weet dat de Zwaluwman niet haar vader is, maar hij is net zo goed met talen als dat hij altijd was. Zelfs de taal van de vogels. Wanneer hij een zwaluw roept op zijn arm te gaan zitten drogen haar tranen en besluit Anna hem te volgen. Weg uit de gevaarlijke stad waar de Gestapo arriveert, het bos in. Maar in tijden van oorlog kan alles gevaar betekenen. Zelfs de mysterieuze Zwaluwman.

Toen ik begin van dit jaar het boek in de Engelse boekwinkels zag staan trok het me al aan maar heb ik het nooit meegenomen naar huis, toen ik ditzelfde boek later echter tegenkwam op de lijst besloot ik toch een poging te wagen. Verhalen die zich af spelen tijdens de Tweede Wereldoorlog trekken me aan. Eerder las ik al “De Gave van Hanna Mendel” en “De Kinderbarak” voor de Leesfabriek en daar vloog ik doorheen. Ik begon dan ook vol enthousiasme aan dit boek. Toch had ik niet hetzelfde gevoel als deze eerdere twee bij De Zwaluwman. Het was niet het feit dat het geen ontroerend boek was of dat het me niet mee trok in het verhaal, maar ik had moeite om er in te komen.

Het duurde toch zeker wel een pagina of 50-60 voordat ik echt in het boek zat en ik niet meer kon stoppen met lezen. Dat vond ik erg jammer, zeker als je nagaat dat het boek maar 240 bladzijden heeft en het dus niet heel lang duurde voordat ik ‘t al weer uit had gelezen. Wat me wel zeer aansprak in het boek waren de lessen die de Zwaluwman leert aan Anna. Om er zeker van te zijn dat ze niet door de Duitsers worden opgepakt trekken ze vooral door de bossen en blijven ze weg van de wegen. De Zwaluwman vertelt Anna dat ze hem moet volgen als de rivier de rivierkant volgt en dat zal ze nooit verloren gaan.

Gedurende het boek lees je hoe de oorlog verder gaat en hoe Anna ouder wordt. In het begin van het boek lezen we vanuit het oogpunt van een zevenjarige Anna, aan het einde van het boek lezen we over een Anna die door de jaren heen veel heeft geleerd en ouder is geworden. We lezen over een Zwaluwman die wanneer zijn medicatie opraakt langzaam verandert in een man die Anna niet meer kent en waar ze niet meer helemaal gerust bij in de buurt komt. Het boekt sleept je mee maar een scene richting het einde van het boek had wat mij betreft eruit gelaten kunnen worden. Wanneer het gehele boek eigenlijk rustig verloopt en er vrij weinig gebeurd behalve dat we af en toe lezen over gebeurtenissen in steden ver weg en lessen die Anna leert, is het raar om ineens een schokkende gebeurtenis te lezen. Iets wat niet verwacht werd en niet in het plaatje past wat gedurende het hele boek wordt geschetst van Anna, maar ook van haar reisgezellen.

Wat ik wel leuk vond om te lezen was de relatie tussen Anna en de Zwaluwman. Wanneer ze eerst een band vormen over hun liefde voor talen, groeit deze langzaam uit tot een relatie die veel dieper is en die hen helpt overleven. Anna vertrouwt op de Zwaluwman en denkt in het begin dat hij iets magisch is en dat hij niets verkeerd kan doen. De Zwaluman beschermt Anna voor alles wat er gebeurd en probeert haar te behouden voor de gebeurtenissen van de oorlog die om hen heen woedt door deze om te buigen in verhalen met wolven en beren (de Duitsers en Russen die om Polen vochten). En terwijl de Zwaluwman zeker niet perfect is en zelf ook de nodige demonen vecht, is hij er altijd op uit om Anna voorop te stellen.

Het verhaal bouwt zich op een gegeven moment zo op dat het einde je met meer vragen dan antwoorden achterlaat. Alles wat we weten aan het einde van het boek is dat de wereld veel donkerder en gevaarlijker wordt en dat de toekomst onzeker is. Als je houdt van een boek met een open einde dan is dit boek voor jou, ikzelf hou niet erg van open eindes, zeker niet wanneer ik weet dat er geen vervolg aan komt voor het boek. De Zwaluwman verteld een krachtig verhaal over dood, verdriet, overleving, en liefde in een tijd van oorlog. Het boek geeft af en toe een hint naar gebeurtenissen die we allemaal in de geschiedenisboeken hebben gelezen, het is een goed geschreven boek dat niet voor iedereen weg is gelegd maar toch zeker wel het lezen waard is!

De Zwaluwman / Gavriel Savit / Ambo/Anthos BV / Juni 2016 / 240 pag. / ISBN: 978 902 6329 982

REVIEW || Voor Wie Ik Heb Liefgehad

9200000054843265Voor wie ik heb liefgehad is het eerste deel van een serie gebaseerd op het leven van de moeder van Marcel Vaarmeijer. Het is een aangrijpende verhaal over een oude vrouw die terugkijkt op haar leven tijdens en na de Tweede Wereldoorlog.

Wanneer de negentigjarige Louise Veldman op een dag een pakketje met haar oude dagboeken bezorgd krijgt in het verpleeghuis waar ze woont, wil ze ze eigenlijk weggooien. Maar een bevriende verpleger weet haar hierin te stoppen en hij leest haar de dagboeken voor. De gruwelen van de oorlog, de mannen die Louise heeft liefgehad en is kwijtgeraakt, alles waar ze al die jaren voor is weggelopen, beleeft ze opnieuw. Als de boeken uit zijn resten er nog maar twee vragen; wie heeft ze gestuurd en is haar zoektocht naar de liefde echt voorbij?

Louise Veldman woont in een verpleeghuis, waar ze een éénpersoons kamer heeft veroverd door te blijven schreeuwen totdat ze er een kreeg toegewezen. Ze vindt het verplegend personeel maar niks en wil het liefst verdwijnen. Maar dan verschijnt er op een dag een pakketje met al haar oude dagboeken erin. Dagboeken die ze jarenlang niet meer gezien had. Waar komen ze vandaan? Dat is een raadsel. Eerst wil ze de boeken weggooien, niet meer herinnert te worden aan haar verleden. Maar één van de verplegers raad haar aan ze toch te lezen en samen lezen ze de dagboeken en brengt het allerlei herinneringen terug, leuke maar ook minder leuke.

Marcel Vaarmeijer schrijft de serie over zijn moeder, of baseert de serie op zijn moeder. Een factor die het voor mij des te interessanter maakte en moeilijker om te lezen. Het verhaal is prachtig geschreven, ik beleefde de verhalen met Louise mee en ik had tranen in mijn ogen toen ik het boek uiteindelijk uitgelezen heb. Ik weet zeker dat ik de rest van de serie ook snel zal oppakken om te lezen.

Het verhaal ontwikkelt zich langzaam aan de hand van de dagboekfragmenten die worden voorgelezen door Fabio de verpleger. We komen meer te weten over wat Louise heeft meegemaakt en oude geliefden die nog steeds een belangrijke rol in haar leven spelen. Haar verdriet wordt steeds beter weergegeven en wordt voelbaar voor mij als lezer, het is een verhaal dat je meesleept en niet meer loslaat. Ik vond het prettig dat het boek leest als herinneringen en dagboek fragmenten. Duidelijk hoe de auteur zijn moeder zag.

Ondanks dat dit een verhaal is gebaseerd op waargebeurde gebeurtenissen, deed het me erg denken aan The Notebook van Nicholas Sparks, ook daarin wordt een oudere vrouw voorgelezen uit haar dagboek. Al is het daar haar echtgenoot en niet een verpleger. Dit vond ik echter geen slechte vergelijking, waar The Notebook een van m’n favoriete boeken/films is 🙂

‘Ik mis iedereen, Fabio. Ik mis mijn familie, mijn vrienden, mijn geliefden. Ik mis mezelf, wie ik was, wie ik werd, wie ik had kunnen zijn. Ik mis ze elke dag, elke nacht, nuchter, dronken, levend en dood.’

Ik kan me kan me zo goed inbeelden hoe deze voorleesuurtjes gegaan zijn, mijn oma is dementerend en ook zij vindt het geweldig om herinneringen op te halen, goede en slechte om daar vervolgens uren over te praten. De dingen die ze nog herinnert maken goed dat wat ze vergeten is. Louise heeft een helder verhaal, ze wil er misschien niet meer aan denken maar wel degelijk heeft ze een heleboel te vertellen wanneer het op haar verleden en haar herinneringen aankomt. Een prachtboek, Marcel, mag ik nu snel verder in deel twee?

Voor Wie Ik Heb Liefgehad / Marcel Vaarmeijer / Luitingh Sijthof / 9 februari 2016 / 320 pag. / ISBN: 978 902 4570 942